Сүүнэ уонна сүүтүк
Үллэр үөстээх өрүскэ
Сүүтүк арыы ордубут.
Ол арыыга сүүтүк дьон
Бииһин ууһа олорбут.
Сарсыардаттан сүүтүк дьон
Сүпсүгүрэ сүүрэллэр,
Күнү-түүнү курдаттыы
Тугу эрэ көрдүүллэр.
Сүүтүк дьоҥҥо сүүнэ күн
Көмүс сырдыгын ыһар,
Түүнүн сүүнэ үрүҥ ый
Аптаах уотунан тыгар,
Сүүтүк арыы халлаанын
Халыыс сулус киэргэтэр,
Үллэр өрүс сүүрүгэр
Чыпчылыйан имнэнэр.
Ол дьиктиттэн сүүтүк дьон
Харахтара сырдаабат,
Көрдөөн булар сордорун
Сүгэһэрэ кыччаабат.
Сүүнэ сордоох сүүтүк дьон
Сүтүктэрин ааҕаллар,
Сүүтүк арыы сүктэрэр
Бурҕалдьытын тардаллар.
Биирдэ сүүтүк арыыга
Сүүнэ киһи төрөөбүт,
Сүүтүк дьоҥҥо күннэрин
Киэҥ көхсүнэн бүөлээбит.
Сүүнэ киһи сүүнэ күн
Сардаҥатын таптаабыт,
Тыылыы устар сүүнэ ый
Сырдыгыттан ыллаабыт,
Халыыс сулус халлаанын
Хараҕынан хайҕаабыт,
Үллэр үөстээх өрүһү
Тойугунан алҕаабыт.
Сүүнэ киһи сүрэҕэр
Сүүнэ таптал тыллыбыт,
Сүүтүк арыы дьоннорун
Оһуохайга ыҥырбыт.
Сүүтүк дьон оһуохайга
Киирбэтэхтэр үҥкүүлүү,
Сүүнэ күн сардаҥатын
Көрдөөбүттэр төттөрү:
«Сүүнэ ыйы сабардыыр,
Халыыс сулуһу хаххалыыр
Сүүнэ киһи суох буоллун,
Сүүтүк арыы босхолоннун!», —
Үөгүлэһэ турбуттар
Сүүнэ сордоох сүүтүктэр,
Хаһыытаһа хаалбыттар
Хараҥарбыт сүтүктэр.
Сүүнэ киһи ол киэһэ
Сүүтүк сиртэн арахпыт,
Үллэр өрүс үөһүгэр
Сүүнэ тыыта ырааппыт.
Сүүтүк саҕа арыыга
Сүүнэ киһи төрөөбөт,
Сүүнэ сүрэх тапталын
Сүүтүк киһи өйдөөбөт.
Потерянные наперстки
Посредине реки полноводной, большой
Островок затерялся с наперсток.
На земле неприметной и крохотной той
Жило племя людишек с наперсток.
С ранней зорьки людишки-наперстки в тщете,
Напролёт дни и ночи без толку,
Мельтешат в бесконечной своей суете,
Шарят, рыскают, ищут чего-то.
Щедро солнце великое дарит лучи,
Озаряя людишек с наперсток.
И волшебным сияньем луна-великан
Обнимает тот крошечный остров.
А над островом — неба кусочек скупой,
Осиянный алмазной звездою,
Шлет на землю звезда нежный свет голубой,
Перемигиваясь с волною.
У людишек-наперстков глаза не горят
От чудеснейших этих явлений.
Груз страданий не думает даже легчать,
Не становится меньше мучений.
Горемычного племени крохотный люд,
Бесконечно считает потери.
Не под силу он тянет тяжелый хомут,
Что накинул им остров на плечи.
На землице с наперсток родился на свет
Великан — как случилось такое?!
Солнце людям затмил исполин-человек,
Заслонив широченной спиною.
И великого солнца негаснущий свет
Полюбил человек исполинский,
О запел от сиянья великой луны,
Восхищенный сверкающим диском.
И высокое небо с алмазной звездой
По душе человеку-громаде,
И тойук* полетел над огромной рекой,
Голубую волну воспевая.
И огромная в сердце большом расцвела
Будто пламя, любовь неземная,
Пригласил на осуохай** гигант свой народ,
В круг священный людей созывая.
Но не стали вливаться в большой хоровод,
Люди злые с наперсток народца
И велели гиганту открыть небосвод,
Возвратить свет великого солнца.
Нам не нужен совсем человек-исполин,
Что звезду заграждает спиною,
Пусть избавит наш остров, уходит один,
Пусть луну не закроет он боле.
Так галдели людишки-наперстки толпой,
Горемычное племя-потеря,
Так кричали они, изгоняя долой,
Ни любви, ни надежде не веря.
В тот же вечер ушел человек-исполин,
Островок покидая с наперсток.
Исчезала в волнах полноводной реки
Великана гигантская лодка...
Исполину родиться не суждено
На земле у народца с наперсток.
А людишкам-наперсткам понять не дано
Всю любовь исполинского сердца.
* Тойук — музыкально-поэтическая импровизация в якутском фольклоре, исполняется в стиле «дьиэрэтии ырыа»: плавная, цветистая песня с гортанными призвуками («кылысах»).
** Осуохай — якутский национальный круговой танец, сопровождающийся пением-импровизацией запевалы и вслед за ним повторением слов песни остальными участниками.
